10/20/2018 10:28:28 AM

نکات حقوقی در باب حضانت و ولایت کودک

حضانت در لغت به معنای در کنار گرفتن، پرستاری و پرورش دادن کودک است و  می توان برای آن دو جنبه  عمده در نظر گرفت، نخست به معنی نگهداری یعنی برآوردن  نیازهای مادی و ابتدایی  همانند تغذیه، پوشاک، بهداشت و درمان و موارد  مشابه و دوم به معنای تربیت یعنی آموزه های اجتماعی و اخلاقی است.

 

تفاوت بین حضانت و ولایت

در پرداختن به موضوع حضانت باید از تداخل  این موضوع حقوقی با مبحث ولایت جلوگیری کرد. ولایت یک حق  و تکلیف قهری (غیر قابل سلب ) است که بر  عهده پدر و جد پدری (پدر بزرگ) کودک است و بیشتر شامل امور مالی و اداره  اموال کودک است در صورتی که  حضانت همان طور که پیشتر گفته شد مربوط به نگهداری و تربیت کودک است. نکته دیگر این است که با وجود این که که منطبق بر ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی حضانت  بر  عهده پدر و مادر کودک است، ولایت که صرفا متعلق به پدر و جد پدری است. در واقع ولی کودک اداره امور حقوقی و قانونی و مادی کودک را بر عهده دارد  درحالیکه حضانت  حق نگهداری و مراقبت از کودک است.

 

حق حضانت فرزند با چه کسی است؟

تا زمانی که پدر و مادر به صورت مشترک  زندگی می کنند  حق حضانت کودک به صورت مشترک با هر دوی آنها است، اما اگر به هر دلیلی، از جمله طلاق  پدر و مادر از یکدیگر جدا زندگی کنند قانون حق حضانت را بدین گونه تعیین کرده است:  منطبق بر ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی،« براي حضانت و نگهداري طفلي كه ابوين او جدا از يكديگر زندگي مي كنند، مادر تا سن هفت سالگي اولويت دارد و پس از آن با پدر است». به بیان ساده در صورت جدایی پدر و مادر، مادر کودک تا سن ۷ سالگی در نگهداری فرزند اولویت دارد و پس از هفت سالگی فرزند، پدر حق حضانت را بر عهده می گیرد. البته تبصره همین ماده بیان داشته که بعد از هفت سالگی در صورتی که بین پدر و مادر برای حق حضانت اختلاف نظری وجود داشته باشد دادگاه بنا بر مصلحت کودک تصمیم گیری خواهد کرد که آیا حق حضانت را به پدر بسپارد یا دوباره سرپرستی کودک را به مادر بدهد. باید در نظر داشت با توجه به ذکر کلمه اولویت در متن قانون، دادگاه می تواند در مواردی که کودک کمتر از  هفت سال هم داشته باشد اما مادر به دلایلی  صالح و دارای شرایط لازم برای نگهداری کودک نباشد، حضانت را به پدر یا به فردی که صالح تشخیص  می دهد  ارایه کند. در این مورد  قانون مدنی در ماده ۱۱۷۰ عنوان کرده که اگر مادر مبتلا به جنون (دیوانگی)  شود و یا با فرد دیگری ازدواج کند حق حضانت با پدر خوهد بود.

 

حق حضانت فرزند قابل  اسقاط و یا انتقال نیست

در نهایت نکته مهم این که حق حضانت کودک قابل  اسقاط و یا انتقال نیست و هیچ یک از والدین را نمی توان از حضانت کودک منع کرد مگر به دلایل قانونی و با حکم دادگاه. جدای از آن والدین هم نمی توانند از نگهداری و سرپرستی  کودک خودداری کنند  و  منطبق بر ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی حضانت کودک برای والدین جدای از این که یک حق است یک تکلیف قانونی هم می باشد. همچنین  منطبق بر  ماده ۱۱۷۲ هیچ کدام از پدر یا مادر حق ندارند  در زمانی که حضانت کودک بر غهده اوست از نگهداری کودک امتناع کنند و در صورت امتناع دادگاه می تواند نگهداری کودک را به هر کدام از پدر یا مادر که حضانت بر عهده اوست الزام کند.

در مواردی که سلامت جسمی و آموزش  اخلاقی - اجتماعی کودک در نزد پدر و مادری که حضانت وی را بر عهده دارند ممکن نباشد  دادگاه می تواند تصمیم لازم را برای حضانت طفل اتخاذ کند.  در متن ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی مثالهایی برای  تشخیص عدم صلاحیت  والدین برای حضانت کودک آورده شده که شامل  اعتیاد (مواد مخدر، الکل و قمار)، فساد اخلاقی، بیماری های روانی، سوء استفاده از کودک  مانند  مجبور کردن او به گدایی، قاچاق و فساد و فحشاء و همچنین ضرب و جرح (کتک زدن) کودک، هستند و در صورت احراز این موارد برای دادگاه حق حضانت از پدر و مادر سلب می شود.

 

 

درباره مساله حقوقی خود بیشتر بدانید

سایر مطالب حقوقی آموزشی در مورد حضانت کودک

پرسش و پاسخ (مشاوره) حقوقی در مورد حضانت کودک

اگر متن حاضر نیاز شما را به شکل کامل برآورده نکرد یا به نمونه اسناد بیشتری نیاز دارید لینک های زیر را امتحان کنید

فهرست کامل دادخواست های حضانت

فهرست کامل وکالت نامه های امور خانواده

فهرست کامل اظهارنامه های امور خانواده

فهرست کامل کتابهای مربوط به حضانت

در صورتیکه اطمینان پیدا کردید که نمونه سند مورد نیاز شما در سایت قرار ندارد لطفا به صفحه درخواست نمونه اسناد حقوقی رفته و فرم مربوطه را تکمیل کنید. شما همچنین می توانید پرسش حقوقی خود را به رایگان در صفحه درخواست مشاوره طرح نمایید.

مطلب حقوقی-آموزشی که اختیار دارید توسط متخصصین مرجع حقوقی ایران (دارای کپی رایت) تهیه شده و بصورت دوره ای به روز رسانی و ویرایش می شود. بدیهی است که مرجع حقوقی ایران هیچ گونه مسوولیتی در مورد استفاده شما از این مطلب بر عهده نمی گیرد. پیشنهاد ما همواره این است که در انجام امور حقوقی خود از متخصصین یاری بگیرید، شما می توانید برای یافتن وکیل یا کارشناس رسمی مناسب در سراسر کشور از لینک های زیر استفاده کنید.