مراحل تشکیل و ثبت شرکت سهامی عام

برای تأسیس شرکت سهامی عام می بایست مراحل چندین طی گردد که هر مرحله قواعد خاص خود را دربردارد. این مراحل در چهار دوره­ تهیه مدارک و اسناد اولیه، مرحله پذیره ­نویسی، و مرحله­ تشکیل مجمع عمومی مؤسس و سرانجام مرحله­ ثبت شرکت بررسی می­ گردند.

 

مرحله نخست؛ تهیه مدارک و اسناد اولیه برای تاسیس شرکت سهامی عام

نخستین مرحله از تشکیل شرکت سهامی عام آماده نمودن اسناد و مدارکی است که برای دریافت مجوز انتشار اعلامیه­ پذیره ­نویسی از مرجع ثبت ضرورت دارد. ماده 6 لایحه اصلاحی این مرحله از تأسیس شرکت را بدین شرح خلاصه می ­نماید: «برای تأسیس شرکت­های سهامی عام، مؤسسین باید  حداقل  ۲۰% سرمایه­ شرکت را خود تعهد کرده و لااقل ۳۵% مبلغ تعهد شده را در حسابی به­نام شرکت در شرف تأسیس نزد یکی از بانک­ها سپرده، سپس اظهارنامه ­ای به ضمیمه­ طرح اساسنامه­ شرکت و طرح اعلامیه­ پذیره ­نویسی سهام که به امضای کلیه­ مؤسسین رسیده باشد در تهران به اداره­ ثبت شرکت­ها و در شهرستان­ها به دایره­ ثبت شرکت­ها و در نقاطی که دایره­ ثبت شرکت­ها وجود ندارد به اداره­ ثبت اسناد و املاک محل، تسلیم و رسید دریافت کنند».

 

موارد ضروری برای درج در اظهارنامه شرکت سهامی عام

مهم­ترین و نخستین سند ثبت شرکت اظهارنامه است که در واقع تقاضانامه­ تأسیس شرکت تلقی می­ گردد. این سند بایست به امضای همه­ مؤسسین رسیده و اطلاعات و مشخصات مذکور در ماده­ 7 لایحه اصلاحی به شرح ذیل در آن قید گردد:

  1.  نام شرکت
  2. هویت کامل و اقامتگاه مؤسسین
  3. موضوع شرکت
  4. مبلغ سرمایه­ شرکت و تعیین مقدار نقد و غیرنقد آن به تفکیک
  5. تعداد سهام با نام و مبلغ اسمی آن­ها و در صورتی که سهام ممتاز نیز مورد نظر باشد، تعیین تعداد و خصوصیات و امتیازات این گونه سهام
  6. میزان تعهد هر یک از مؤسسین و مبلغی که پرداخت کرده­اند با تعیین شماره­ی حساب و نام بانکی که وجوه پرداختی در آن واریز شده است. در مورد آورده­ غیرنقد، تعیین اوصاف و مشخصات و ارزش آن به نحوی که بتوان از کم و کیف آورده­ غیرنقد اطلاع حاصل نمود،
  7. مرکز اصلی شرکت
  8. مدت شرکت

همان­طور که مفاد اظهارنامه نشان می­دهد، مشخصات اصلی شرکت و هویت مؤسسین، اطلاعات مورد نظر قانون­گذار برای ارائه اظهارنامه است؛ چرا که اظهارنامه صرفا جهت مرجع ثبت شرکت­ها و نه آگاهی اشخاص ثالث تنظیم می­گردد.

 

موارد ضروری برای درج در اساسنامه شرکت سهامی عام

طر­ح اساسنامه همان­گونه در ماده­ 8 لایحه اصلاحی به آن اشاره شده، در حقیقت پیش­نویس اساسنامه محسوب می­شود و تا پیش از تشکیل و ثبت شرکت توسط مجمع عمومی مؤسس قابل تغییر و تعدیل است. طرح اساسنامه می­بایست شامل

  1. نام شرکت
  2. موضوع شرکت به طور صریح و متقن
  3. مدت شرکت
  4. مرکز اصلی شرکت و محل شعب آن اگر تأسیس شعبه مورد نظر باشد
  5. مبلغ سرمایه­ شرکت و تعیین مقدار نقد و غیرنقد آن به تفکیک
  6. تعداد سهام بی­نام و با نام و مبلغ اسمی آن­ها و در صورتی که ایجاد سهام ممتاز مورد نظر باشد، تعیین تعداد و خصوصیات و امتیازات این گونه سهام
  7. تعیین مبلغ پرداخت شده­ هر سهم و نحوه­ مطالبه­ بقیه­ مبلغ اسمی هر سهم و مدتی که ظرف آن باید مطالبه شود (که به هر حال از پنج سال تجاوز نخواهد کرد)
  8. نحوه­ انتقال سهام با نام
  9. طریقه­ تبدیل سهام با نام به سهام بی­نام و بالعکس
  10. در صورت پیش­بینی امکان صدور اوراق قرضه، ذکر شرایط و ترتیب آن
  11. شرایط و ترتیب افزایش و کاهش سرمایه­ی شرکت
  12. مواقع و ترتیب دعوت مجامع عمومی
  13. مقررات راجع به حد نصاب لازم جهت تشکیل مجامع عمومی و ترتیب اداره­ آن­ها
  14. طریقه­ شور و اخذ رأی و اکثریت لازم برای معتبر بودن تصمیمات مجامع عمومی
  15. تعداد مدیران و طرز انتخاب و مدت مأموریت آن­ها و نحوه­ تعیین جانشین برای مدیرانی که فوت یا استعفا می­کنند یا محجور یا معزول یا به جهات قانونی ممنوع می­ گردند
  16. تعیین وظایف و حدود اختیارات مدیران
  17. تعداد سهام تضمینی که مدیران باید به صندوق شرکت بسپارند
  18. قید اینکه شرکت یک بازرس خواهد داشت یا بیشتر و نحوه­ انتخاب و مدت مأموریت بازرس
  19. تعیین آغاز و پایان سال مالی شرکت و موعد تنظیم ترازنامه و حساب سود و زیان و تسلیم آن به بازرسان و به مجمع عمومی سالانه
  20. نحوه­ انحلال اختیاری شرکت و ترتیب تصفیه­ امور آن
  21. نحوه­ تغییر اساسنامه
  22. لازم به ذکر است که با توجه به لزوم اخذ مجوز از سازمان بورس مطابق ماده 25 قانون بازار اوراق بهادار 1384، این سازمان مؤسسین را مکلف به پیروی از اساسنامه­ نمونه­ خود می­ نماید.

 

محتوای ضروری برای درج در اعلامیه پذیره نویسی شرکت سهامی عام

پس از طرح اساسنامه، ماده­ 9 لایحه اصلاحی، طرح اعلامیه­ پذیره ­نویسی را پیش­بینی نموده که همان آگهی دعوت از آحاد جامعه جهت پذیره ­نویسی و سرمایه ­گذاری در شرکت سهامی عام در شرف تأسیس می­باشد. محتوای اعلامیه مذکور به شکل زیر پیش­بینی شده است:

  1. نام شرکت
  2. موضوع شرکت و نوع فعالیت­هایی که شرکت به منظور آن تشکیل می ­شود
  3. مرکز اصلی شرکت و شعب آن در صورتی که تأسیس شعبه مورد نظر باشد، ...
  4. هویت کامل اقامتگاه و شغل مؤسسین، در صورتی که تمام یا بعضی از مؤسسین در امور مربوط به موضوع شرکت یا امور مشابه با آن سوابق یا اطلاعات یا تجاربی داشته باشند ذکر آن به اختصار،
  5. در صورتی که مؤسسین مزایایی برای خود در نظر گرفته ­اند تعیین چگونگی و موجبات آن مزایا به تفصیل
  6. تعیین مقداری از سرمایه که مؤسسین تعهد کرده و مبلغی که پرداخت کرده ­اند
  7. ذکر هزینه ­هایی که مؤسسین تا آن موقع جهت تدارک مقدمات تشکیل شرکت و مطالعاتی که انجام گرفته است پرداخت کرده ­اند و برآورد هزینه­ های لازم تا شروع فعالیت­های شرکت
  8. در صورتی که انجام موضوع شرکت قانونا مستلزم موافقت مراجع خاصی باشد ذکر مشخصات اجازه ­نامه یا موافقت اصولی آن مراجع
  9. ذکر حداقل تعداد سهامی که هنگام پذیره ­نویسی باید توسط پذیره­ نویس تعهد شود و تعیین مبلغی از آنکه باید مقارن پذیره ­نویسی نقدا پرداخت گردد
  10. ذکر شماره و مشخصات حساب بانکی که مبلغ نقدی سهام مورد تعهد باید به آن حساب پرداخت شود و تعیین مهلتی که طی آن اشخاص ذی­علاقه می­توانند برای پذیره ­نویسی و پرداخت مبلغ نقدی به بانک مراجعه کنند
  11. تصریح به آنکه اظهارنامه­ مؤسسین به انضمام طرح اساسنامه برای مراجعه­ علاقه­ مندان به مرجع ثبت شرکت­ها تسلیم شده است
  12. ذکر نام روزنامه­ی کثیرالانتشاری که هر گونه دعوت و اطلاعیه­ی بعدی تا تشکیل مجمع عمومی مؤسس منحصرا در آن منتشر خواهد شد، 15. چگونگی تخصیص سهام به پذیره ­نویسان». 
  13. با عنایت به مواد 6 تا 9 لایحه اصلاحی قانون تجارت 1347، گام نخست، تهیه اسناد و مدارک اولیه به منظور تأسیس شرکت  به این ترتیب برداشته می شود.

مرحله دوم؛ مرحله­­ پذیره ­نویسی شرکت

این مرحله از تشکیل شرکت سهامی عام در برگیرنده­ تشریفات و اقداماتی، هم از سوی مؤسسین و هم سایر اشخاص و از جمله پذیره نویسان است. اداره­ ثبت شرکت­ها پس از تطبیق مفاد اظهارنامه با مقررات قانونی، اجازه انتشار آن را در جراید می ­دهد. علاوه بر انتشار طرح پذیره­نویسی در جراید، آگهی مزبور به حکم ماده­ 11 لایحه­ اصلاحی 1347 بایستی در بانکی که برای پذیره ­نویسی تعیین شده در معرض دید افراد قرار گیرد.

مؤسسین در آگهی بایست مهلت زمانی مشخصی را برای پذیره­ نویسی معین سازند که طی آن اشخاص علاقه ­مند به پذیره ­نویسی به بانک مراجعه و برگ تعهد سهام را تکمیل نمایند. پذیره ­نویسان برگ تعهد سهم را در دو نسخه تکمیل و امضاء نموده و نسخه اول برگ مزبور نزد بانک نگهداری و نسخه دوم آن پس از امضاء و مهر بانک تسلیم پذیره ­نویس می­ گردد. به موجب ماده­ 15 لایحه اصلاحی « امضای ورقه­ تعهد سهم به خودی خود مستلزم قبول اساسنامه­ شرکت و تصمیمات مجامع عمومی صاحبان سهام است ».

 

مرحله سوم؛ مجمع عمومی مؤسس شرکت سهامی عام

مجمع عمومی مؤسس یکی از اجزای ضروری جهت تشکیل شرکت سهامی عام به­ شمار می­رود. اگر چه از ظاهر آن ممکن است اجتماع مؤسسین تلقی گردد و قانون­گذار در برخی مقررات به مسامحه آن را مجمع عمومی مؤسسین خوانده است، اما این مجمع از اجتماع هر دو گروه سرمایه ­گذار، یعنی مؤسسین و پذیره ­نویسان تشکیل می­شود. درواقع عنوان مؤسس برای مجمع مزبور، بدان جهت به کار می­رود که نقش تأسیس­ کننده برای شرکت سهامی را ایفاء می­ نماید.

پس از پایان مهلت پذیره ­نویسی، خواه این مهلت تمدید شده یا تمدید نشده باشد، مؤسسین باید به حکم ماده 16 لایحه اصلاحی ظرف یک ماه به پذیره­ نویسی و تعهدات پذیره ­نویسان رسیدگی و پس از اطمینان از صحت عملیات پذیره ­نویسی و اینکه کل سرمایه­ مقرر برای تشکیل شرکت پذیره ­نویسی و میزان سرمایه­ نقدی که نبایستی از %35 کمتر باشد پرداخت شده است، مجمع عمومی مؤسس را دعوت نمایند.

برای رسمیت یافتن جلسه مجمع، حضور اشخاصی که دست­کم نیمی از سرمایه­ شرکت را تعهد نموده ­اند، ضروری است (ماده 75 لایحه اصلاحی). چنانچه در جلسه­ نخست این حد نصاب حاصل نگردد، مجمع برای بار دوم دعوت می­گردد و این­بار جلسه با حد نصاب دارندگان حداقل یک­ سوم سرمایه رسمیت می­ یابد. در صورت عدم حصول این حد نصاب در جلسه دوم، قانون­گذار دعوت از مجمع را برای بار سوم با همان حد نصاب تشکیل جلسه دوم، تجویز نموده است. در صورتی که جلسه­­ مجمع در دعوت نوبت سوم به علت نرسیدن به حد نصاب قانونی، تشکیل نگردد، به معنای آن خواهد بود که سرمایه ­گذاران تمایلی به تشکیل شرکت ندارند. اما در صورتی که مجمع در هر یک از دعوت­های اول تا سوم رسمیت یابد، به موجب ماده 75 لایحه اصلاحی «کلیه­ تصمیمات باید به اکثریت دو سوم آراء حاضرین اتخاذ شود».

 

وظایف و اختیارات مجمع عمومی مؤسسین سهامی عام

مجمع عمومی مؤسسین وظایف و اختیاراتی که در ماده­ 74 لایحه اصلاحی مقرر شده، به شرح ذیل دارد:

رسیدگی به گزارش مؤسسین و تصمیم­ گیری نسبت به آن و احراز اینکه پذیره ­نویسی به درستی انجام پذیرفته و مبالغ لازم پرداخت شده است. گزارش مؤسسین باید حداقل 5 روز پیش از تشکیل مجمع در محل تشکیل آن جهت ملاحظه­ پذیره ­نویسان آماده باشد

  1. تصویب طرح اساسنامه و در صورت لزوم اصلاح و نهایی ساختن آن
  2. انتخاب اولین گروه مدیران و بازرس یا بازرسان شرکت
  3. تعیین روزنامه کثیرالانتشاری که آگهی­ های شرکت تا تشکیل نخستین مجمع عمومی عادی در آن منتشر می­گردد

علاوه بر وظایف یاد شده، مجمع عمومی مؤسس باید به دو موضوع بسیار مهم یعنی رسیدگی به مزایای مطالبه شده از سوی مؤسسین مطابق بند 7 ماده­ 9 لایحه اصلاحی ناظر به اعلامیه­ پذیره ­نویسی و نیز آورده­ ای غیرنقدی مؤسسین بپردازد، البته در صورتی که چنین امتیازی مطالبه و یا آورده غیرنقدی موجود باشد. این نکته را بایست خاطر نشان کرد که مؤسسین در موردی که تصمیم­ گیری راجع به مزایای مورد مطالبه یا ارزیابی آورده­ غیرنقد ایشان است، از رأی دادن منع شده ­اند(ماده 77 لایحه اصلاحی).

 

مرحله چهارم؛ ثبت شرکت سهامی عام

پس از تشکیل مجمع عمومی مؤسس و اتخاذ تصمیمات منطبق با وظایف آن، مدارک و صورتجلسه­ مجمع به مرجع ثبت شرکت­ها تسلیم خواهد شد. ماده­ 18 لایحه اصلاحی این مرحله را بدین شرح توصیف نموده است: « اساسنامه ­ای که به تصویب مجمع عمومی مؤسس رسیده به ضمیمه­ صورتجلسه­ مجمع و اعلامیه­ قبولی مدیران و بازرسان جهت ثبت شرکت به مرجع ثبت شرکت­ها تسلیم خواهد شد». معمولا مراجعه به اداره ثبت شرکت­ها و پیگیری کار ثبت شرکت با هیئت مدیره­ منتخب مجمع مؤسس و یا نمایندگان تعیین شده در مجمع یاد شده برای این منظور است. لکن با توجه به آنکه در صورت عدم ثبت شرکت، هزینه­ های معموله بر عهده­ مؤسسین است و مسئولیت ایشان در ایراد خسارت ناشی از اقدامات و تصمیمات آن­ها تضامنی است، در هر حال ثبت شرکت را باید متوجه مؤسسین نمود.

مطلب حقوقی-آموزشی که اختیار دارید توسط متخصصین مرجع حقوقی ایران (دارای کپی رایت) تهیه شده و بصورت دوره ای به روز رسانی و ویرایش می شود. بدیهی است که مرجع حقوقی ایران هیچ گونه مسوولیتی در مورد استفاده شما از این مطلب بر عهده نمی گیرد. پیشنهاد ما همواره این است که در انجام امور حقوقی خود از متخصصین یاری بگیرید، شما می توانید برای یافتن وکیل یا کارشناس رسمی مناسب در سراسر کشور از لینک های زیر استفاده کنید.